Tin tức & Sự kiện

Tản mạn về sách và văn hóa đọc

Thứ Bảy, 21/04/2018 07:15
   Sách là sản phẩm văn hóa tinh thần đóng vai trò rất quan trọng trong xã hội loài người. Sách là nơi lưu trữ tri thức của nhân loại trên toàn thế giới từ cổ chí kim. Với nhiều người, sách giống như người thầy dạy cách sống, cách làm người, hướng tới những giá trị nhân văn tốt đẹp; sách còn là người bạn gần gũi chia sẻ niềm vui, nỗi buồn. Đọc sách từ lâu đã trở thành một nhu cầu thiết yếu của mỗi người trong xã hội chúng ta.
   Đọc sách không chỉ đơn thuần là hình thức tiếp cận thông tin, mà còn là một trong những hoạt động văn hóa được gọi là văn hóa đọc. Mỗi người có một quan niệm khác nhau về văn hóa đọc. Có người cho rằng: “Văn hoá đọc là một khái niệm có hai nghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp. Văn hoá đọc, theo nghĩa rộng, đó là nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia thể hiện qua chủ trương, đường lối, chính sách của Nhà nước, của cộng đồng và ý thức của mỗi thành viên trong xã hội về xây dựng phát triển cơ sở vật chất( thư viện, phòng đọc; xuất bản phát hành sách,tài liệu...) nhằm phát triển văn hóa đọc. Văn hoá đọc, theo nghĩa hẹp là đọc có văn hoá, đó là ứng xử đối với việc đọc: thể hiện qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của mỗi người đọc” hay “văn hóa đọc là ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân”. Như vậy, có thể dễ dàng hiểu, văn hóa đọc là cách thức ứng xử và đánh giá đọc của mỗi cá nhân thông qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của bản thân. 
   Tuy nhiên, sự bùng nổ công nghệ thông tin và truyền thông đã ảnh hưởng một phần không nhỏ đến văn hóa đọc của giới trẻ hiện nay. Tại sao văn hóa đọc đang được đặc biệt quan tâm? Một thực tế của xã hội hiện nay đó là sự bùng nổ khoa học công nghệ, con người trở nên “lười” hơn bởi những thiết bị hiện đại. Việc đọc sách cũng vậy, đọc sách online, sách điện tử (e-book), báo điện tử (e-journal), học trực tuyến (e-learning),… Chúng ta không phủ nhận tiện ích của các cách đọc công nghệ này, nhưng đọc sách cũng có những lợi ích nhất định mà công nghệ không có được: giúp con người thư giãn, tăng cường khả năng tư duy, qua đó tích lũy nhiều kỹ năng sống và kinh nghiệm cho bản thân. Trong đời sống tinh thần, sách cũng chính là người bạn tâm giao của mỗi người.
   Hơn nữa, văn hóa đọc không đơn thuần chỉ là một thói quen đọc sách, có những bạn miệt mài đọc hết quyển sách này đến quyển sách khác, thậm chí đến thuộc lòng. Thế nhưng, khi hỏi ra về nội dung, ý nghĩa, những cái hay, cái đẹp của quyển sách đem lại thì lại hết sức mơ hồ. Đọc để hiểu, để đúc rút, để suy ngẫm, để đãi được những hạt vàng trong các trang sách mới là điều đáng quý. Từ việc đọc sách thường xuyên, ta có được thói quen đọc sách và thói quen có ích này dần nhân rộng trong xã hội, trở thành một nét đẹp. Trong quá trình hình thành và phát triển nét đẹp ấy, chúng ta dần luyện tập được thêm ứng xử đọc, giá trị đọc và chuẩn mực đọc. Với ứng xử đọc là cách ta nhìn nhận tri thức từ sách vở.
   Ngày nay, khi các phương tiện truyền thông lên ngôi, con người có thể đọc sách qua internet nhưng có một điều chắc chắn là sách vẫn không thể mất đi trong đời sống văn hóa của nhân loại. Văn hoá đọc góp phần to lớn vào việc bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, hình thành và phát triển nhân cách con người.Hay hiểu một cách thực tế hơn, như câu nói ấn tượng của một tài năng hùng biện: “Không quan trọng bạn đọc được bao nhiêu, quan trọng là bạn đọc được những gì và để làm gì, văn hóa đọc chính là gấp cuốn sách lại và mở cuộc đời ra”.




ThS. Nguyễn Thùy Linh